giới thiệu bạn các bộ phận tổng quan của 1 chiếc loa âm trần

Xin gửi lời chào lời chúc sức khỏe chân thành nhất với mọi thứ   bạn, các người yêu thích về âm thanh. Do cũng có cùng sở thích là nghiên cứu đồ âm thanh nên trong bài viết này mình có viết bài giới thiệu về tổng quan về loa bằng kiến thức giảm bớt của minh. hi vọng bài viết có thể tích trữ thêm nhiều kinh nghiệm và có nhiều ích lợi cho một số bạn đọc

CƠ BẢN VỀ CỦ LOA ĐIỆN ĐỘNG

một chia sẻ :

Chào một số bạn: trong dàn thiết bị nghe nhìn có thể  loa pc 658r  & micro là thiết bị kém phát triển nhất . ra đời từ hơn 100 năm qua thật sự nó chẳng có thay đổi gì đang kể. nó có thể coi như là một huyền thoại, các bạn nói về nó rất nhiều nhưng kết quả thường rất mông lung.

Loa có thực sự khó đến vậy không? Câu trả lời của mình là nó bao gồm nhiều cái rất đơn giản , cũng bởi vì quá nhiều nên thật sự tìm ra Câu trả lời cho đây thật sự là rất quá khó.

Trên thế giới các doanh nghiệp thật sự có khả năng thiết kế ra nó rất ít( thiết kế chứ không phải sản xuất ứng dụng). đa số một số cty này nằm ở những nước Bắc Âu nơi mà ngành khoa học xuất hiện nhiều điều kiện để có thể phát triển như Scanpeak, Seas. các ngành khoa học để phát triển 1  củ loa theo mình ít đặc biệt 3 ngành gồm : Điện từ trường; âm học; cơ học vật liệu. & cả tâm lý học nữa( trường hợp có điều kiện mình sẽ nói rõ hơn).

Loa thực sự rất tệ, Chắc ít có thiết bị nào có khả năng tệ hơn nó được lý do gì vậy.

Củ loa còn được xem là Transducer (bộ chuyển đổi năng lượng).

Nó chuyển từ tín hiệu điện (từ máy khuếch đại) thành chuyển động cơ (cuộn dây động voice coil) sau đó thông một màng bức xạ (màng loa cone) thay đổi áp suất không khí làm nên  âm thanh. những thiết bị tệ về hiệu suất như bình acqui (Điện↔Hoá) hay tấm Pin mặt trời (Quang↔Điện) cũng tốt hơn nó gấp nhiều lần vì nó phải qua trung gian là cơ học (Điện-Cơ-Âm).

Giả sử 1 cái loa có độ nhạy là 95dB( hiệu suất rất cao đó), gửi vào đó 100W điện ta thu được khoảng 3W âm thanh, 97W  còn lại chỉ để nhún nhảy màng loa âm trần toa pc 648r và đốt cuộn chuyển động thôi, tiêu tốn phí.! đa số một số loa có hiệu suất khoảng 1 % thôi đó các bạn.
Với 1 bộ phận có cấu tạo kém cỏi như vậy nhưng chúng ta buộc phải sử dụng vì Hiện nay chưa ai nghĩ ra cách nào hay hơn cả, chắc cần phải 50 năm nữa, có khả năng thời điểm đó ta có cách nào đó thay đổi trực tiếp áp suất không khí từ điện mà không cần phải hệ cơ học nào hết.

nghe nản quá ! Chẳng muốn tìm hiểu về nó nữa! Nhưng có lẽ vì tình yêu âm nhạc (ai mà không yêu nó chứ) mà một số kỹ sư vẫn miệt mài nghiên cứu & cho ra các thiết bị lấy hết hồn vía chúng ta chỉ từ một % nhỏ bé đó. Dám chắc 100% những kỹ sư thiết kế loa mê nhạc dữ lắm. Họ sử dụng khoa học để phục vụ cho nghệ thuật, tôi coi họ như nghệ nhân vậy rất đáng quí trọng. Hiểu thêm 1 chút về loa tôi  biết có giúp chút gì cho việc nghe ca nhạc không, hay có thể Diy một cái loa cho riêng mình không? Nhưng vì tài liệu về loa ở Việt Nam quá ít & cả ngàn câu hỏi trên diễn đàn nên hi vọng bài viết này sẽ gíup 1 ít cho những bạn. Loa không thuộc về một số chuyên gia nó là của tất cả mọi người yêu âm nhạc, tôi nghĩ là vậy.

2. Cấu tạo củ loa:

2.Chức năng của những thành phần:

a. Frame (Khung sườn loa):

dùng để gắn những thành phần, loại cao cấp thì bằng nhôm đúc, bình thường thì bằng sắt dập đôi khi còn được làm bằng nhựa. riêng đối với những  loa bổng & một số loa trung khung sườn thường kín (bít luôn đằng sau) khung sườn cũng là chổ cho các hãng thi thố tài năng , như loa bổng của B&W khung sườn phía sau làm bằng thủy tinh có hình dạng vỏ ốc giúp triệt tiêu hoàn toàn âm thanh từ phía sau màng loa. Khung sườn loa cho biết loa tz 205 đó cao cấp cỡ nào còn về âm thanh không ảnh hưởng nhiều lắm chỉ mong nó đừng có bề mặt quá lớn gây phản xạ trực tiếp lại màng loa.

b. Surround, edge (viền nhún):

các  loa ngày xưa thì hay cùng chất liệu giấy ép với phần màng loa hoặc vải (xếp gấp lại) với loại này thì đường viền khá cứng và ảnh hưởng trực tiếp theo thông số kỹ thuật của loa, loại viền này nếu bị móp nên dán lại, không nên cắt ra làm lại bằng viền cao su mút thông thường. lúc này khuynh hướng làm viền nhún càng mềm dẻo & bền là được, với dòng này không may bị mục hay rách bạn có thể thay thế mà không ảnh hưởng nhiều đến chất lượng (do độ cứng không đáng kể). Viền loa không phát ra âm thanh nó chỉ có vai trò giữ kín hơi & độ mềm dẻo. Mặc dù vậy nếu thay thế không đúng loại âm thanh sẽ rất khác nhau . Nhìn vào viền loa nếu có kinh nghiệm bạn có thể nhận biết loa âm thanh như nào sử dụng vào việc gì Giả dụ như viền gân vải có thể dùng loa trầm hoặc trung trầm, viền mút mềm đa phần dùng làm loa trầm, viền cao su dày nên chỉ sử dụng cho Sub điện.

c. Spider, Damper (màng nhện):

Là thành phần vô cùng cần thiết và lao động nặng nhọc nhất trong củ loa, khi đưa nguồn tín hiệu điện vào,loa di chuyển  nhưng phải luôn quay về vị trí cân bằng lại để thực hiện cho các nguồn tín hiệu theo sau. Nó hoạt động như một cái lò xo, độ cứng của nó tuỳ vào ý đồ nhà thiết kế, ngoài ra nó còn giúp cho cuộn dây hoạt động đúng tâm. Độ động của củ loa phụ thuộc rất lớn vào độ nảy của màng nhện(lò xo) này. Màng nhện cấu tạo với hình dạng( các nếp gấp) khác nhau , vật liệu khác nhau sẽ cho âm thanh khác nhau . Việc sản xuất màng nhện tương tự như luyện thép, phải sử lý keo và thời gian hấp nhiệt để đạt được độ cứng độ dẻo ước muốn . Loa nếu dùng quá lâu, sức mạnh quá lớn sẽ làm lão hoá (mỏi) màng nhện khiến âm thanh không còn rõ rệt & ầm ì . Màng nhện quyết định chất lượng  củ loa về độ bền âm thanh theo thời gian . Màng nhện bị hưu sẽ là một tai hoạ nếu bạn không có khả năng tìm được đúng loại. những  loa cao cấp nhu cầu phải có thời điểm chạy rà chính là 1 phần luyện cho màng nhện được hoạt động tối ưu.

Magnet (nam châm):

thường có 3 loại Alnocol, Ferrite, neodymium:
Alnicol: là vật liệu dùng trong các  loa ngày xưa (1940-1965), Đây là loại có từ trường rất mạnh thời điểm này ít còn được dùng do rất mắc, loại này tuy tốt nhưng nếu hoạt động thường xuyên ở công suất cao sẽ dẫn tới sự truyền nhiệt độ từ cuộn dây vào nam châm làm cho nó giảm lực & không tự hồi phục, loại ferrite khi nguội lại có thể tự phục hồi từ trường.

Để vòng dây hoạt động tối ưu nó phải được đặt trong một miền từ trường cao, miền này chính là khe từ nhỏ hẹp chỉ vài mm. Để gom thông lượng từ trường tại đây người ta dùng các miếng sắt dẫn từ. phối hợp với thanh nam châm gọi chung là mạch từ.

Cấu tạo mạch từ (gồm nam châm & các miếng sắt dẫn từ) của nam châm alnicol (thường là mạch nội từ) tốt về âm thanh hơn so với cấu trúc mạch từ ferrite do có ít khoảng trống trong mạch khi hệ dao động ít gây ra tạp âm.

Ferrtie: có lực từ bé hơn alnicol ( cùng khối lượng)là loại dùng phổ biến nhất nó rẻ & khó bị khử từ thời điểm làm việc ở sức mạnh cao. Thường mạch từ của Ferrite là loại ngoại từ.
Neodymium: Là sự kết hợp một số điểm mạnh của 2 loại trên, từ mạnh & khó bị khử từ. không chỉ do gọn nó còn được dùng trong các loa xe hơi, micro v.v. thời điểm này do giá thành đã giảm khá nhiều các hãngloa danh tiếng cũng đã chế tạo rất nhiều loa sử dụng vật liệu này.
Vật liệu từ không tác động đến chất lượng âm thanh, nam châm ferrite cũng cho lực từ mạnh nhưng sẽ cồng kềnh, các vật liệu từ mạnh do nhỏ gọn sẽ nhận được cấu trúc mạch từ ưu việt hơn cho âm thanh.

Nam châm là loại vật liệu đặc biệt nó có khả năng bị khử từ khi nhiệt độ quá cao, nếu bị làm rớt cấu trúc của nó cũng thay đổi , nó không như cục sắt bình thường thì đâu.

Nếu cần dùng  âm thanh sức mạnh  lớn (loa sân khấu), bạn cần chọn  củ loa có vòng ổn định từ (bằng nhôm hay đồng) trên Top plate hoặc miếng chụp trên pole Piece. Nó có nhiệm vụ hạn chế dòng điện xoáy đảm bảo  loa hoạt động liên tục ở sức mạnh cao.

Cuộn dây động (Voice coil):

Cấu tạo gồm lõi (bobin) là ống hình trụ dùng quấn dây lên trên đó, nó được đặt trong khe hở từ, các  loa cao cấp khe từ này rất khít với cuộn dây động vì Đây là nơi tập trung năng lượng từ. từ khe càng bé mật độ từ càng cao. một số  loa thông thường  để cho an toàn khe từ có thể rộng hơn đôi chút tuỳ vào chất lượng cao .

Lõi để quấn dây cần chế tạo bằng chất liệu không từ tính, phải nhẹ, phải cứng chắc và phải chịu được nhiệt độ cao đôi khi có thể lên đến 250 độ C. Lúc này hầu hết sử dụng Nhôm làm lõi vì nó có sức mạnh chịu đựng cao & rẻ tiền, loại nữa là giấy cũng vô cùng tốt nhưng sức mạnh  kém hơn. Loại cao cấp thì có Nomex. Cuộn dây làm bằng vật liệu không giống nhau sẽ cho thông số củ loa không giống nhau , còn về mặt âm thanh chỉ trừ loại bằng Nhôm tuy có công suất cao nhưng âm thanh thì có một chút rào cản, do tần số gom lại của vật liệu này nằm trong ngưỡng nghe.

Dây quấn:

loại hay gặp là dây tròn, ngoài ra còn có dây vuông và dây bầu dục. Do khoảng trống của loại dây tròn tương đối lớn điều này gia tăng khối lượng, những loại kia thì tối ưu hơn. đối với  loa phía dưới đây là điều quan trọng . Vấn đề dùng dây vuông chỉ là thời gian , do nó giảm bớt đến hơn 20%. Trong thời buổi cái gì cũng đắt đỏ trước sau gì một số cục biến áp cũng cần phải dùng dây vuông thôi.

Dây quấn thường gặp nhất là đồng, bằng nhôm phủ đồng bên ngoài , loại bằng nhôm thì có khối luợng nhẹ nhưng khó hàn & điện trở riêng cũng cao hơn đồng, loại bằng bạc thì quá tốt rồi nhưng cũng khó gắn kết và mắc nữa.

Thành phần keo trong cuộn dây động là quan trọng nhất, keo cũng nên nhẹ, phải chịu nhiệt độ cao phải chắc nữa. đa số keo trong Đây là loại đặc dụng khó kiếm ở Việt Nam.
Cuộn dây động làm việc theo 2 dạng thông dụng nhất: loại có cuộn dây lú ra ngoài ( Overhung Voice Coil) & loại nằm hoàn toàn trong khe từ ( Underhung Voice Coil):

đa số các  loa sử dụng kiểu cuộn dây nằm tràn ra ngoài (overhung voice coil) do nó giảm được rất nhiều nhiệt năng dẫn đến tăng công suất . Loại nằm hoàn toàn trong khe từ được dùng trong một số  loa công suất  trung bình nhưng độ trung thực rất cao đặc tính kiểm soát khá tốt & tuyến tính trong giới hạn sức mạnh . Nhìn sơ qua những bạn đã thấy sự mắc tiền của nó, ngoài chất liệu nhiều hơn những tính chất của vật liệu cũng đòi hỏi rất khắt khe. Nó phải mắc gấp 3,4 lần loại thông thường . Kỹ thuật này thường dùng trong những  loa bổng & các loa dòng Ultra Hiend.

Ngoài ra còn có loại voice coil dạng kéo đẩy với 2 miếng sắt dẫn, nhằm triệt tiêu độ méo,
loại có 2 cuộn dây riêng biệt dùng cho loa Sub Stereo.

Số lõi dây quấn thông thường là 2 hoặc 4, số tầng này tùy vào ý đồ thông số kỹ thuật mà ông kỹ sư mong muốn , dây lớn dây nhỏ cũng vậy. Không nên làm rộng khe từ để quấn dây to, hay quấn đa lớp hơn, vì khối lượng của voice coil phải tương thích với chỉ số từ trong khe. Khi cuộn dây to hay nhiều lớp khối lượng tăng mà năng lượng từ không đủ sẽ đưa đến giảm hiệu suất, chính vì thế  âm thanh sẽ bé hơn nhất là ở dãi tần cao, gây lầm lẫn là tăng âm trầm.Do hiệu suất giảm nên cuộn dây sẽ nóng lên không tốt cho loa & cả máy khuếch đại.

Cuộn dây bị cháy có khả năng quấn lại được, chất lượng cao tuỳ thuộc vào mức độ tinh xảo tay nghề ( cái này thì Việt Nam mình rất khéo), chỉ cần dùng đúng keo chất lượng thì có thể thấy rằng là bảo đảm , vì hầu hết một số công đoạn ráp loa đều làm bằng tay cả.

tiện đây nói thêm về râu loa ( tisel wire), việc cuộn dây này phải nhanh & chính xác thời gian tối đa là 3 giây cho một mối hàn (càng nhanh càng tốt), nhất là dây nối từ cuộn dây động tới râu. nguyên do để lâu dây đồng sẽ cháy giòn khi hoạt động bị gãy thì rất đáng tiếc . các bạn diy loa nếu gắn socket thì không sao, nếu hàn trực tiếp lên đó cũng lưu ý điều này .
Màng loa (cone paper) :

hãy tưởng tượng khi chưa gắn màng loa vào bạn đưa nguồn tín hiệu nhạc vào, loa nhún nhảy như là động cơ bình thường, nó sẽ không còn phát ra âm thanh. Muốn có âm thanh bạn nên thay đổi áp suất không khí bằng cách gắn vào đó một màng loa phía dưới đây là cái độc nhất tạo ra âm thanh mà chúng ta có thể nghe được, những phần trước đó được hiểu như bộ lái điều khiển bằng nguồn tín hiệu điện. Nói đơn giản sự truyền động từ cuộn dây giống như cái dùi của 1 anh đánh trống và anh này được điều khiển bằng nguồn tín hiệu điện vậy thôi. Vậy thì màng trống( màng loa) bằng vật liệu nào sẽ cho ra âm thanh kiểu đó, trống da nghe khác trống nilon chứ. Để thiết kế 1  củ loa khi chưa có màng loa các chương trình máy vi tính ngày nay dễ dàng thực hiện được bằng phương pháp dịch ngược một số thông số yêu cầu . Lý thuyết thiết kế ở Đây là điện ,từ và cơ học.

có khả năng bạn nghe ở đâu đó loa này có âm thanh là chân thực , là chính xác. việc này làm tôi nhớ lại một Bác nào đó trên diễn đàn hình như là Bác Via @ không có cái loa nào nghe đảm bảo hơn cây ghita 200 ngàn của tui, và bản thân tôi cũng thấy vậy. Cứ nghĩ tới cái dùi đánh vào cái trống làm tôi rất nản vì màng loa bây giờ là 1 nhạc cụ rồi.

Để thiết kế 1 nhạc cụ quan trọng nhất là nó phải nghe thấy hay (cái này có trời mới biết sao nó hay) Ví dụ như có cây violon của ông nào đó bên Ý hay nhất thế gian ai cũng công nhận & một số cây Violon khác muốn chiếm ngôi thì cứ tới đó mà thi thố. Mỗi một nhạc cụ đã có tuổi thọ hàng trăm năm, tiến trình đó một số nghệ nhân các bước hoàn thành nó & tới giờ cũng vậy, làm nhạc cụ hay không phải là chuyện rất dễ dàng gì.

những bạn nói làm sao  loa là một nhạc cụ được chứ nó là một bộ phận điện tử rõ ràng mà, nếu màng loa có khối lương bằng không( là không có khả năng ) lúc đó nó sẽ không có khối lương riêng không có tần số riêng cũng giống như là không có âm sắc khi đó nguồn tín hiệu như thế nào nó sẽ phát y như vậy, tiếc là không như vậy, đừng khóc cho tôi(loa) Achentina.

Nghĩa là âm thanh phát ra từ loa sẽ không còn trung thực (trừ loa ghita điện cái này có thời điểm nói sau nhe một số Bác), việc 1  loa có khả năng tái tạo cụ thể mọi  nhạc cụ lại càng không thể . và cũng không có 1 cái loa nào trên thế giới được lựa chọn để tham chiếu cả, vì không có chuẩn nên cuối cùng mọi thứ được để ở trên đôi tai vàng của bạn , bạn nghe thấy hay tức là nó hay khỏi bàn.

Màng loa là cái quyết định loa bạn chắc chắn sẽ nghe hay như nào . Là phần cần thiết đặc biệt phần mà ta thích hay ghét loa này và loa khác, là cái mà bạn không thấy chút tình cảm nào với 1 cặp loa 20.000USD, trong lúc lại ngây ngất với cặp loa rẽ hơn các 10 lần. miễn sao là là bạn biết chân thực với chính mình bạn sẽ có những lựa chọn đúng đắn, tiền là của mình nghe nhạc cũng là mình mà.

Giá tiền của 1  cặp loa không nói lên giá trị của nó đối với bạn , thước đo giá trị cho nó chính là thời điểm bạn dành nghe nó hót.

Bạn đang có 1  cặp loa 10tr đã nghe đến một   năm rồi, mỗi ngày bạn nghe tầm 30p, 1 chuyên gia ghé qua loa này là hifi thôi trường hợp có nhiều tiền nên đầu tư mua loa ABC hay gì đó còn thường hay gọi là loa Hi end, giá 30tr, bạn đi mua về rất háo hức thời điểm đầu 1 ngày nghe 4,5 tiếng, sau đó không hiểu vì đâu thời gian bạn dành cho nó ngày càng ít , & ít hơn rất nhiều so với cặp loa cũ, có thể  cặp loa bạn vừa bán đi có thể là cặp loa hay nhất đối đến các bạn , & chỉ mình bạn mới  hiểu thôi. không nên nghe ai hết bắt buộc phải nghe bằng chính  mình, đừng đầu tư bắt buộc phải tặng cho bản thân mình thứ mình mong muốn nhất. Chia sẽ niềm vui với những bạn đã có một cặp loa đúng ý mình, bạn thật hạnh phúc.